Dinsdag 13 januari 2026

Dank u mijnheer Anseeuw voor de warme verwelkoming en voor uw boeiende uitleg bij rol van economie en bankwezen in deze bijzondere tijden waar onzekerheden maar ook nieuwe ambities elkaar begeleiden en afwisselen. We zijn blij en dankbaar het VIRA-nieuwjaarsfeest in optimale omstandigheden te mogen beleven.

Minister Prévot,
Mijnheer de kabinetschef
Excellenties
Mijnheer de kabinetschef van ZM de Koning

Beste VIRA-vrienden,

De verwachtingen waren en zijn hooggespannen.
Moet er nog diplomatie zijn, vroegen we ons verleden ja ar al af op ditzelfde podium met ministers Eyskens en Quintin.
Uw bijzonder talrijke aanwezigheid wijst erop dat die bekommernis niet alleen nog heel levendig is maar zelfs nog toeneemt.  
Ik denk overigens dat ik in mijn veertienjarig voorzitterschap nooit zo’n talrijke opkomst heb mogen ervaren.

First things first. Op de drempel van het nieuwe jaar bied ik eenieder van u mijn allerbeste wensen aan voor veel gezondheid en geluk, voor mooie momenten en harmonie in jullie persoonlijke, familiale, professionele, en maatschappelijke omgeving. Een leven dat gul gekruid wordt met genegenheid, empathie, en vriendschap.

De internationale ontwikkelingen die we beleven en die steeds meer onze debatten en bekommernissen zijn gaan beheersen doen ons uiteraard verlangen naar vrede, naar veiligheid, naar goede diplomatie, naar eerlijke en evenwichtige analyses en plannen, naar moedige leiders die ons geen angst aanpraten maar wel vertrouwen inboezemen.

In het voorbije jaar ging VIRA die debatten niet uit de weg. Ukraïne, Israël-Palestina, Oost-Congo en Soedan, ook de debatten over Mercosur, over de klimaatdiplomatie en zelfs over woke hoorden daarbij thuis.
Maar we vroegen ons niet alleen af of er nog diplomatie moest zijn en hoe het oorlogsnarratief in een evenwichtige analyse kon geïntegreerd worden. We hielden even boeiende debatten over de strijd tegen de straffeloosheid en de rol van internationale justitie. En we bogen ons over het fenomeen van het wankelend vertrouwen in de democratie, elders en bij ons.
In al die debatten klonken ernstige bezorgdheden door, gingen we geduldig op zoek naar dieperliggende oorzaken en frustraties, naar uitleg van uiteenlopende interpretaties. En toch lieten we geen kansen onbenut om de kiemen op te sporen die beterschap doen uitschijnen of vermoeden. “There is a crack in everything, that’s how the light gets in!” zong Leonard Cohen.

We moeten streven naar diepgang en nuance. Hetgeen ons moet helpen om oorlogdreigingen met realisme te evalueren, de reële machtsverhoudingen onder de loep te nemen.
We trachten te achterhalen waar Moscou op aanstuurt, maar ook hoe Washington meent kansen te zien in afspraken rond nieuwe afbakening van strategische belangen en invloedszones waaruit een objectief bondgenootschap tussen traditionele aartsrivalen zou kunnen blijken.
En we komen altijd bij Europa terecht. Door vast te stellen dat Europa, met meer zelfvertrouwen,  zijn plaats en rol zal moeten vindenin een multipolaire structuur waarin China natuurlijk ook zijn invloed opeist. Dat komt Bruno Angelet, Belgisch ambassadeur in Beijing, ons volgende maand uitleggen vanuit strategisch perspectief maar ook vanuit de overweging dat China ons ook persoonlijk niet onverschillig laat.
De maanden maart en april willen we voorlopig nog vrijhouden om zo goed mogelijk in te spelen op de actualiteit, die inderdaad wel eens in verhoogd tempo zou kunnen schakelen.
Als we plaats en rol van Europa willen evalueren en begrijpen, kunnen we niet nalaten op zoek te gaan naar een frisse paneuropese aanpak onder de vorm van une relation multilatérale apaisée waar we met Moscou naar verstandhouding streven en met Washington een mature relatie weder-opbouwen. Maar waar we ook onze blik richten op onze zuidelijke buren namelijk Sub-Saharaans Afrika. Loïc De Cannière, voorzitter van Incofin en van het onderzoekscentrum IPIS, schreef er een opgemerkt boek over, onder de niet minder opmerkelijke titel “Africa: een gedroomde toekomst”.
Er zijn heel wat factoren die meespelen in geopolitieke relaties. De invloed van religie en cultuur is altijd van zeer grote en zelfs bepalende invloed geweest. Dat onderwerp zal theologie-professor en Sant’Egidio verantwoordelijke Jan De Volder in juni aansnijden. Daarbij zal ongetwijfeld ook de diplomatieke rol van het Vatikaan, een jaar na het aantreden van Leo XIV, onder de aandacht worden gebracht.
In september gaan we met enkele bedrijfsleiders aan tafel zitten om na te gaan wat bedrijven drijft en motiveert  om in deze onzekere turbulente tijden internationaal te ondernemen, toch zeker nu de globalisering op zijn retour is. CEO van Brussels Airport Arnaud Feist heeft reeds toegezegd. We bekijken nog of en met wie hij van gedachten zal wisselen.
De herstelbetalingen en andere steun voor Ukraïne hebben onlangs al wat stof doen opwaaien. Onze Belgische diplomatie heeft een kordaat standpunt ingenomen. Maar de vraag blijft gesteld. Professor emeritus Hans Van Houtte zal in oktober zijn licht over deze kwestie laten schijnen.
Spectakulaire ontwikkelingen in de technologie zijn ons evenmin vreemd. Hoe bedient de diplomatie zich van artificiële intelligentie. In welke mate wordt diplomatie erdoor beïnvloed. Dat is voor november.
Om het jaar af te sluiten willen we even stil staan bij enkele basic values in onze geopolitieke omgeving. Wat betekent internationale orde dezer dagen, wat blijft er overeind van het internationaal recht, in welke mate ijvert onze diplomatie nog voor de promotie van de rechtsstaat en de mensenrechten. Dat is voor december.

Ondertussen is ook Jong-Vira aan een nieuw elan toe, met gemotiveerde entousiaste studenten. Ze organiseerden onlangs een geslaagd Afrika-debat in een wereldberoemd Brussels Café, het Goudblommeke, en brengen op 13 februari een bezoek aan het NAVO-hoofdkwartier.

Mijnheer de minister,

In een Vereniging voor Internationale Relaties wordt vrij voluntaristisch omgegaan met het zogenaamde primaat van de diplomatie.
In afwachting van een breedomvattend programma dat ik zojuist snel overliep en waar vele aspecten van die diplomatie worden besproken, zijn we bijzonder opgetogen een getuigenis te mogen aanhoren uit de mond van degene die aan het roer staat van onze Belgische diplomatie en die eveneens minister is voor Europese zaken en internationale samenwerking.
We konden niet beter dromen dan van een dergelijke opportuniteit op dit moment.
Wat kan een land als België betekenen voor shaping en framing van structuren, van methodes, van waarden en beginselen, van overleg en dialoog die tot verstandhouding en vrede, tot samenwerking leidt.
De visie, de troeven en de belangen, la vision, les atouts et les intérêts ne manquent certainement pas.
Mais c’ est aussi sans doute une question de moyens, d’ imagination et de courage.

U bent de geestelijke vader , mijnheer de minister, van een nieuwe partij, die het heel goed deed bij de jongste verkiezingen, u smeedde uw politiek talent ook met gezonde ervaring uit de lokale en regionale sferen, zo was u de jongste burgemeester ooit van Namur, en u geeft blijk van minstens evenveel ambitie in de internationale politiek.

We zijn dus erg nieuwsgierig en ik verleen u graag het woord.

Johan SWINNEN,
Voorzitter